Masz wieczór na jeden film i wahasz się między komedią z lat 80. a powrotem do Shreka? Najbezpieczniejszy start to „Gliniarz z Beverly Hills” albo „48 godzin”, choć wybór zmienia się, gdy szukasz rodzinnego seansu, mocniejszej satyry lub roli dramatycznej. Eddie Murphy potrafił być Axelem Foleyem, Osłem, Jamesem „Thunder” Earlym i Rudym Rayem Moore’em, więc jedna lista szybko przestaje wystarczać.

Najlepszy seans zależy od tego, którego Murphy’ego chcesz zobaczyć
- Debiut: „48 godzin” z 1982 roku, a nie „Gliniarz z Beverly Hills”.
- Klasyka komedii: „Nieoczekiwana zamiana miejsc”, „Książę w Nowym Jorku” i „Gliniarz z Beverly Hills”.
- Największa aktorska przemiana: „Dolemite Is My Name” oraz „Dreamgirls”.
- Seans rodzinny: „Shrek”, „Mulan” albo „Dr Dolittle”.
- Najnowszy film fabularny: „The Pickup” z 2025 roku. Kolejny powrót Osła zaplanowano w „Shrek 5” na 30 czerwca 2027 roku.
Filmy Eddiego Murphy’ego najlepiej wybierać według nastroju
Jednego wieczoru chcesz szybkich dialogów i pościgów, a innego komedii o klasowych podziałach albo historii człowieka, który próbuje zbudować karierę od zera. W przypadku Murphy’ego gatunek bywa ważniejszy niż sama data premiery, bo jego ekranowa energia działa zupełnie inaczej w filmie sensacyjnym, animacji i dramacie.
| Gdy szukasz | Wybierz | Dlaczego właśnie ten film |
|---|---|---|
| policyjnej komedii z ostrym tempem | „48 godzin” | Reggie Hammond wnosi do historii bezczelność, improwizację i kontrast wobec zasadniczego policjanta granego przez Nicka Noltego. |
| większego widowiska | „Gliniarz z Beverly Hills” | Axel Foley łączy kryminał, komedię i klimat hollywoodzkiego hitu bez przeciążania fabuły. |
| satyr y społecznej | „Nieoczekiwana zamiana miejsc” | Murphy gra Billy’ego Raya Valentine’a, który zostaje wciągnięty w cyniczną grę bogatych finansistów. |
| komedii o wielu wcieleniach | „Książę w Nowym Jorku” | Akeem, Clarence, Saul i Randy Watson pokazują, jak daleko aktor potrafi rozciągnąć jeden występ bez gubienia rytmu. |
| filmu rodzinnego | „Shrek” lub „Mulan” | Osioł i Mushu są dowcipni, ale ich funkcja nie kończy się na rzucaniu żartami. Obaj napędzają emocjonalną stronę historii. |
| poważniejszej roli | „Dreamgirls” lub „Dolemite Is My Name” | W tych filmach komediowy temperament zostaje podporządkowany ambicji, rozczarowaniu i potrzebie uznania. |
Gdybym miała wskazać jeden tytuł dla osoby, która zna Murphy’ego głównie z animacji, wybrałabym „Księcia w Nowym Jorku”. Ten film najlepiej pokazuje jego komediową skalę, a przy okazji nie wymaga znajomości wcześniejszej kariery.
Filmografia zaczyna się od 48 godzin, nie od Axela Foleya
Popularny skrót myślowy przesuwa początek kariery Murphy’ego do „Gliniarza z Beverly Hills”, ponieważ właśnie Axel Foley uczynił z niego samodzielną gwiazdę. Debiut nastąpił jednak wcześniej, w „48 Hrs.” z 1982 roku, gdzie zagrał Reggiego Hammonda u boku Nicka Noltego. Taką kolejność potwierdza American Film Institute, opisując pierwszy film Murphy’ego, późniejszy sukces Axela Foleya i rozwój jego kariery.
Poniższa lista obejmuje pełnometrażowe filmy fabularne, animacje, dokument oraz dwa kinowe zapisy występów stand-upowych. Pomija programy telewizyjne, krótkie specjalne odcinki i pojedyncze epizody, dzięki czemu łatwiej prześledzić drogę od komedii sensacyjnej do współczesnych produkcji streamingowych.
| Rok | Film | Rola Eddiego Murphy’ego |
|---|---|---|
| 1982 | 48 Hrs. | Reggie Hammond |
| 1983 | Trading Places | Billy Ray Valentine |
| 1983 | Eddie Murphy: Delirious | On sam |
| 1984 | Best Defense | porucznik T.M. Landry |
| 1984 | Beverly Hills Cop | Axel Foley |
| 1986 | The Golden Child | Chandler Jarrell |
| 1987 | Beverly Hills Cop II | Axel Foley |
| 1987 | Eddie Murphy Raw | On sam |
| 1988 | Coming to America | książę Akeem, Clarence, Saul i Randy Watson |
| 1989 | Harlem Nights | Quick |
| 1990 | Another 48 Hrs. | Reggie Hammond |
| 1992 | Boomerang | Marcus Graham |
| 1992 | The Distinguished Gentleman | Thomas Jefferson Johnson |
| 1994 | Beverly Hills Cop III | Axel Foley |
| 1995 | Vampire in Brooklyn | Maximillian |
| 1996 | The Nutty Professor | Sherman Klump, Buddy Love i członkowie rodziny Klumpów |
| 1997 | Metro | Scott Roper |
| 1998 | Dr. Dolittle | doktor John Dolittle |
| 1998 | Mulan | Mushu, głos |
| 1998 | Holy Man | G |
| 1999 | Life | Ray Gibson |
| 1999 | Bowfinger | Kit Ramsey i Jiff Ramsey |
| 2000 | Nutty Professor II: The Klumps | Sherman Klump i członkowie rodziny |
| 2001 | Shrek | Osioł, głos |
| 2001 | Dr. Dolittle 2 | doktor John Dolittle |
| 2002 | Showtime | detektyw Trey Sellars |
| 2002 | The Adventures of Pluto Nash | Pluto Nash i inne postacie |
| 2002 | I Spy | Kelly Robinson |
| 2003 | Daddy Day Care | Charlie Hinton |
| 2003 | The Haunted Mansion | Jim Evers |
| 2004 | Shrek 2 | Osioł, głos |
| 2006 | Dreamgirls | James „Thunder” Early |
| 2007 | Norbit | Norbit, Rasputia i pan Wong |
| 2007 | Shrek the Third | Osioł, głos |
| 2008 | Meet Dave | Dave i kapitan statku |
| 2009 | Imagine That | Evan Danielson |
| 2010 | Shrek Forever After | Osioł, głos |
| 2011 | Tower Heist | Slide |
| 2012 | A Thousand Words | Jack McCall |
| 2016 | Mr. Church | Henry Joseph Church |
| 2019 | Dolemite Is My Name | Rudy Ray Moore |
| 2021 | Coming 2 America | książę Akeem, Clarence, Saul i Randy Watson |
| 2023 | You People | Akbar |
| 2023 | Candy Cane Lane | Chris Carver |
| 2024 | Beverly Hills Cop: Axel F | Axel Foley |
| 2025 | The Pickup | Russell Pierce |
| 2025 | Being Eddie | On sam, dokument |
| 2027 | Shrek 5 | Osioł, głos, film zapowiedziany |
Najciekawszy szczegół tej listy pojawia się w środku kariery. Murphy nie ograniczył się do grania głównych bohaterów, lecz przejmował też role poboczne, głosy i całe zestawy postaci, a w Harlem Nights stanął również po drugiej stronie kamery jako reżyser. To tłumaczy, dlaczego jego filmografia jest tak nierówna, ale zarazem trudna do pomylenia z dorobkiem innego komika.
Oceny krytyków pokazują, że najlepszy wybór nie zawsze jest oczywisty
Nie ustawiałabym tych filmów według jednej tabeli, bo Murphy ma tytuły świetnie przyjęte przez krytyków, filmy ukochane przez publiczność i produkcje, których odbiór mocno się rozjeżdża. Zestawienie Rotten Tomatoes pozwala zobaczyć tę różnicę na liczbach.
| Film | Ocena krytyków | Ocena widowni | Najlepszy wybór dla |
|---|---|---|---|
| Dolemite Is My Name | 97% | 91% | osoby, która chce zobaczyć późny aktorski powrót |
| 48 Hrs. | 92% | 69% | fana twardej komedii sensacyjnej |
| Mulan | 92% | 85% | rodzinnego seansu z mocnym głosem drugoplanowym |
| Shrek 2 | 89% | 69% | powrotu do animacji, która działa również dla dorosłych |
| Shrek | 89% | 90% | pierwszego kontaktu z Osłem |
| Trading Places | 86% | 85% | satyry o pieniądzach i społecznych nierównościach |
| Beverly Hills Cop | 84% | 82% | kinowego hitu z charakterystycznym bohaterem |
| Bowfinger | 82% | 61% | komedii o filmowym zapleczu i aktorskiej obsesji |
| Dreamgirls | 78% | 71% | muzycznej roli z większym ciężarem emocjonalnym |
Z tego zestawienia wynika praktyczna rzecz. „Dolemite Is My Name” jest najbezpieczniejszą propozycją, gdy liczy się jakość aktorstwa, natomiast „Shrek” daje najbardziej wyrównane połączenie uznania krytyków i sympatii publiczności. „48 godzin” pozostaje świetnym wyborem dla osób, które lubią kino bardziej szorstkie, nawet jeśli jego wynik widowni jest niższy niż w przypadku kilku lżejszych tytułów.
Najkrótsza droga przez karierę prowadzi przez trzy różne role
Trzy filmy wystarczą, żeby zobaczyć niemal cały zakres Murphy’ego. Zacznij od „48 godzin”, gdzie najważniejszy jest rytm rozmowy i tarcie między bohaterami, potem wybierz „Księcia w Nowym Jorku”, by zobaczyć jego zamiłowanie do charakteryzacji, a na końcu sięgnij po „Dolemite Is My Name”, w którym komik podporządkowuje temperament opowieści o ambicji i uporze.
Taki układ lepiej pokazuje rozwój niż przypadkowe oglądanie kolejnych sequeli. W pierwszym filmie Murphy kradnie sceny szybkością reakcji, w drugim buduje komizm przez zmianę głosu, wyglądu i statusu bohatera, a w trzecim pozwala postaci wybrzmieć także w chwilach słabości.
Osobną ścieżkę tworzą role głosowe. Osioł z serii „Shrek” i Mushu z „Mulan” mają podobną energię, lecz pełnią różne funkcje: pierwszy często rozsadza scenę od środka, drugi pomaga opowiedzieć historię o obowiązku, rodzinie i odwadze. Jeśli wybierasz film dla dziecka, „Shrek” będzie bardziej ironiczny, a „Mulan” spokojniejsza emocjonalnie.
Nie zaczynałabym natomiast od „Norbita”, „Pluto Nasha” ani „Tysiąca słów”. Te tytuły mogą zainteresować osoby kompletujące całą filmografię, lecz słabiej pokazują powody, dla których Murphy stał się gwiazdą. Najpierw lepiej poznać jego tempo, głosy i wyczucie dialogu, a dopiero później sprawdzać, gdzie ten styl przestał działać.
Po 2025 roku czekają jeszcze dwa różne powroty
Najnowszym aktorskim filmem fabularnym Murphy’ego pozostaje „The Pickup”, komedia akcji o dwóch pracownikach opancerzonego transportu, których rutynowa trasa zamienia się w napad. Informacje Amazon MGM Studios potwierdzają, że film trafił w 2025 roku bezpośrednio na Prime Video, a Murphy zagrał Russella Pierce’a u boku Pete’a Davidsona i Keke Palmer.
Równolegle powstał dokument „Being Eddie”, w którym aktor wraca do własnej kariery i występuje jako on sam. Netflix Media Center opisuje produkcję jako portret drogi od stand-upu i „Saturday Night Live” do wieloletniej kariery filmowej, więc najlepiej traktować ją jako dodatek po obejrzeniu kilku najważniejszych ról, a nie zamiennik klasycznych filmów.
Najbliższy duży powrót ma należeć do Osła. Oficjalna strona DreamWorks podaje premierę „Shrek 5” na 30 czerwca 2027 roku. To ważne rozróżnienie dla osób szukających najnowszych filmów Murphy’ego: produkcja należy jeszcze do przyszłości, a obecnie zamkniętym etapem jego filmografii pozostaje „The Pickup” z 2025 roku.
Na pierwszy seans wybrałabym film zgodny z twoim nastrojem
Przy jednym wolnym wieczorze wybrałabym „Gliniarza z Beverly Hills”, jeśli potrzebujesz energii, pościgów i bohatera, który potrafi wejść do obcego świata bez pytania o pozwolenie. Na rodzinny seans postawiłabym na „Shreka”, a przy spokojniejszym, bardziej aktorskim wyborze na „Dolemite Is My Name”. Jeśli po tych tytułach nadal chcesz więcej, „48 godzin”, „Nieoczekiwana zamiana miejsc” i „Książę w Nowym Jorku” tworzą najlepszy dalszy ciąg tej filmowej podróży.